De rente is na de zomermaanden beginnen te stijgen, maar dat leidt niet bij alle banken meteen of automatisch tot aanpassingen van de hypotheektarieven.
DE recente rentestijging kwam niet echt als een verrassing. De jongste jaren is de rente nagenoeg aanhoudend gedaald en daar moest ooit een einde aan komen. Analisten voorspellen al maanden - sommigen zelfs jaren - dat het keerpunt bereikt is. Maar het was wachten tot de orkaan Katrina eind augustus New Orleans teisterde en 10 procent van de Amerikaanse olieproductie wegveegde.
Eerst belandde de rente tijdens de zomermaanden nog op het laagste peil ooit. Heel wat kandidaat-bouwers en -kopers profiteerden van die extreem lage tarieven, maar vaak is de keerzijde van de medaille dat de rente op hun woonkrediet jaarlijks kan worden aangepast.
Voor leningen met zo'n jaarlijks aanpasbare rente was het tarief bij sommige instellingen gezakt tot minder dan 2,5 procent. Wie gedurende 20 jaar zeker wilde zijn van zijn rente, kon voor minder dan 3,8 procent aan zijn trekken komen.
Maar die lage tarieven waren enkel weggelegd voor de goede onderhandelaars. Of voor klanten die een beroep deden op professionele tussenpersonen zoals Eurofinco en de Immotheker. De anderen namen, zoals steeds, vrede met de klassieke korting op de officiële rente van hun huisbankier.
Er is immers vaak een aardig verschil tussen de rente die een bank ,,afficheert'' en het tarief dat ze haar klanten effectief aanrekent. Nu eens zijn banken erg gul met kortingen, dan weer kan er nauwelijks een kwart procentpuntje af. Als de marge te klein wordt, moet het officiële tarief omhoog, want welke klant wil nu haar huis gaan met het gevoel dat zijn bankier niets voor hem heeft kunnen doen?
Gisteren verhoogden twee kleinere spaarbanken, Centea en Eural, hun officiële hypotheektarieven. Maar bij de grote banken is er voorlopig geen sprake van een herziening.
ING hanteert een automatisch systeem waarbij de tarieven elke dinsdag herbekeken worden, maar of dat vandaag tot een herziening zal leiden, blijft afwachten. De kans lijkt niet erg groot, want bij Fortis, KBC en Dexia was het gisteravond formeel ,,neen'' op de vraag of er plannen voor een renteverhoging zijn.
Op zich is dat niet zo verwonderlijk. Als een bank haar geafficheerde tarieven verhoogt, moet ze automatisch ook voor alle nieuwe leningen die ze nadien nog afsluit de officiële ,,referentietarieven'' gebruiken van de maand vóór de aanpassing. Als ze de ,,tanden op elkaar houdt'' kan ze de oude referentietarieven blijven hanteren. Bij sommige banken zijn dat nog die van augustus.
Of en met hoeveel de rente op een bestaande lening zal worden verhoogd, hangt uitsluitend af van die ,,referentie-index'' die op de lening van toepassing is. En daarmee begeven we ons even in de catacomben van de financiële wereld.
De referentietarieven worden maandelijks vastgelegd door de Nationale Bank. Zij doet dat op basis van de officiële tarieven op de markt van schatkistleningen en overheidsobligaties. Maar of de commerciële bank het tarief van oktober of dat van juli hanteert, hangt uitsluitend af van de datum waarop ze haar officiële tarieven voor het laatst heeft aangepast.
Het referentietarief bepaalt met hoeveel de rente op een woonkrediet met variabel tarief mag worden verhoogd of moet worden verlaagd bij de eerstvolgende vervaldag. Een laag referentietarief is interessant voor de bank omdat daardoor de kans vergroot op een stevige verhoging van de mensualiteiten bij de eerstvolgende aanpassing. Een hoge referentierente speelt dus in het voordeel van de klant.
Bijvoorbeeld, als iemand op hetzelfde ogenblik de keuze heeft tussen twee banken, en de ene rekent 2,8 procent aan voor een krediet met jaarlijks aanpasbare rente, en de andere 2,9, maar in het eerste geval wordt gewerkt met een referentietarief van 2,3 procent en in het andere geval met 2,5 procent, dan heeft de klant er belang bij het ogenschijnlijk duurdere krediet te verkiezen. De kansen op latere renteverhogingen zijn dan immers kleiner wegens het hogere referentietarief.
Soms raakt een bank geklemd tussen haar winstmarge en de referentierente. Dat is wat nu blijkbaar bij een aantal instellingen gebeurt. Ze werken momenteel nog met voor hen interessante referentie-indexen, maar hun eigen officiële rente op woonkredieten ligt te laag, zodat ze zelfs zonder kortingen niet meer uit hun kosten raken.
Dan moeten ze, vaak tegen hun zin, de geafficheerde tarieven verhogen en hun lage referentierentes loslaten. Ze kunnen dan enkel hopen dat de marktrente tegen einde januari of begin februari volgend jaar weer voldoende gezakt is.
Want einde februari is het weer Batibouw. Die bouwbeurs is telkens goed voor meer dan 350.000 bezoekers en noopt de banken tot een renteslag op de markt van het woonkrediet. En hoe kan je zo'n slag beter voorbereiden dan door eerst je rente te verhogen, om ze dan binnen een tweetal maanden met veel poeha weer te kunnen verlagen? Geen klant die zich de renteverhoging van eind dit jaar dan nog herinnert.
